In de strijd tegen overgewicht en leefstijlgerelateerde ziekten wil de Nederlandse overheid in 2030 een brede suikertaks invoeren op verpakte levensmiddelen met 6% suiker of meer. Een stevige ingreep die de schatkist jaarlijks ruim € 850 miljoen moet opleveren. Het klinkt als doortastend gezondheidsbeleid, maar onder de streep blijft een bittere nasmaak over.

Allereerst gaat de maatregel voorbij aan een belangrijke trend: uit de voedselconsumptiepeilingen van het RIVM in 2007-2010, 2012-2016 en 2019-2021 blijkt dat de inname van vrije suikers in alle leeftijdsgroepen dalende is. Consumenten maken bewustere keuzes en fabrikanten verlagen steeds actiever het suikergehalte van hun producten. We zijn er nog lang niet, zeker niet bij kinderen, maar de trend gaat de goede kant op.

Daarnaast zijn er grote vraagtekens bij de effectiviteit van een brede suikertaks. Denemarken schafte zijn suikertaks rond 2013 niet voor niets weer af. De taks leidde niet tot een aantoonbaar gezonder eetpatroon, consumenten weken uit naar buurlanden voor hun aankopen van suikerhoudende producten en de levensmiddelenindustrie werd opgezadeld met extra lasten en banenverlies.

“De grens van 6% suiker is arbitrair en moeilijk uitlegbaar”

Intussen wordt boodschappen doen wél duurder. Uit een analyse van Rabobank blijkt dat de suikertaks de voedselinflatie met gemiddeld zo’n 2 procentpunt opdrijft. In sommige productgroepen kunnen prijzen zelfs met 20% stijgen. Dat wringt, zeker nu de betaalbaarheid van voeding politiek al ter discussie staat. Bovendien werkt de maatregel regressief: lagere inkomens worden relatief harder geraakt, omdat zij een groter deel van hun budget aan eten en drinken besteden.

Ook de uitwerking rammelt. De grens van 6% suiker is arbitrair en moeilijk uitlegbaar. En door alleen verpakte producten te belasten, ontstaan merkwaardige verschillen: een gevulde koek uit het supermarktschap wordt flink duurder, terwijl de verse variant bij de ambachtelijke bakker buiten schot blijft.

De conclusie is onvermijdelijk: de suikertaks wordt gepresenteerd als gezondheidsbeleid, maar is in werkelijkheid een ordinaire budgetmaatregel. Als de overheid écht begaan is met de gezondheid van zijn burgers, dan zou de € 850 miljoen belastingopbrengst meteen geherinvesteerd worden in het stimuleren van gezonde keuzes, bijvoorbeeld een btw-verlaging op groente en fruit. Dat het bedrag in de overheidsbegroting allang is uitgegeven aan andere zaken, zorgt bij mij voor een bittere nasmaak.

Foto: Shutterstock

Meer EFMI Columns:

• Een race naar de bodem

• Doe eens wat slims met al die data!

• Ozempic: potentiële gamechanger in food

• 7 op de schaal van Richter?

• De bio-sector maakt de foodsector sympathieker

• Picnic: bodemloze put of toekomstige retail-ster?

• Eigenwijs, vervolg

• Eigenwijs…

Op de hoogte blijven van de laatste insights?
Wilt u periodiek geïnformeerd worden over nieuwe onderzoeksartikelen, columns, EFMI-studies en EFMI-kennisevents? Laat dan hier uw gegevens achter: